GAJDAW


MOJE KSIĄŻKI

Książka pt. Git. Recipes
Książka pt. Git. Rozproszony system kontroli wersji
Książka pt. PhpStorm Starter
Książka pt. Symfony w przykładach
Książka pt. GIMP. Praktyczne projekty. Wydanie II
Książka pt. PHP, MySQL i MVC. Tworzenie witryn WWW opartych na bazie danych
Książka pt. PHP. Praktyczne projekty

PROGRAMY

Witryna przeznaczona do druku

Włodzimierz Gajda

Witryny internetowe są zazwyczaj przygotowane do wyświetlania na monitorze komputera. W przypadku artykułów, książek czy materiałów przeznaczonych do pracy z dala od komputera, na przykład nut, schematów elektronicznych czy planów modelarskich, konieczne jest wydrukowanie treści witryny. Jeżeli jednak serwis nie jest opracowany z uwzględnieniem „potrzeb” drukarki i papieru, to rezultat będzie opłakany. W artykule zajmiemy się przygotowaniem witryny WWW w taki sposób, by wydruki były atrakcyjne lub co najmniej czytelne.

1. 1. Wydruk witryny WWW

Witrynę WWW możemy wydrukować:

Pierwsze z powyższych rozwiązań charakteryzuje się tym, że projektant witryny ma stosunkowo niewielki wpływ na wygląd oraz treść drukowanego dokumentu. Wygląd oraz zawartość wydruku możemy w pewnym, ograniczonym stopniu modyfikować dostarczając style CSS (tylko w pewnym stopniu, gdyż na przykład nagłówki i stopki są dodawane zależnie od ustawień przeglądarki, a nie od kodu HTML czy stylów witryny). Rozwiązanie takie znajdziemy między innymi na witrynie „A List Apart” pod adresem http://www.alistapart.com.

Drugie z rozwiązań jest rozszerzeniem pierwszego. Kliknięcie hiperłącza Drukuj przekazuje sterowanie pod nowy adres URL. W ten sposób twórca witryny pośredniczy w drukowaniu za pomocą dedykowanego pliku (może to być zarówno dokument statyczny .html jak i skrypt PHP). Dzięki temu ma on wpływ na zawartość drukowanego dokumentu. Na przykład na stronie ONLamp http://www.onlamp.com/php/ drukowanie dowolnej pojedynczej strony artykułu kończy się wydrukiem całego tekstu. Podobnie, na witrynie Magazynu Internet http://www.mi.com.pl drukowanie tekstów zawartych w dziale „Webmastering” (za pomocą hiperłącza Wersja do druku dostępnego na dole strony) powoduje usunięcie z dokumentu wszystkich zbędnych elementów i dodanie informacji o pochodzeniu artykułu. Mamy zatem pełny wpływ na zawartość drukowanego dokumentu oraz na jego wygląd w stopniu co najmniej takim samym jak poprzednio.

Trzecia metoda — pliki PDF przeznaczone do wydruku — jest wykorzystywana między innymi na stronach http://www.php.pl. Artykuły publikowane w php.pl są dostarczane w dwóch formatach: jako HTML oraz jako PDF. Oba dokumenty mają identyczną zawartość, różni je jedynie format. Nieco odmienne podejście wykorzystują duże firmy dostarczając opis swoich produktów. Na stronie WWW znajdziemy pewien skrócony opis, zaś po szczegółowe informacje możemy sięgnąć do folderu reklamowego dostarczanego w postaci PDF. Rozwiązanie takie stosują na przykład Nikon (na stronie http://www.nikon.pl znajdziemy opis aparatu Coolpix 8800; pełna specyfikacja jest zawarta w pliku PDF), Siemens czy http://nazwa.pl. Jest to oczywiście metoda dająca największą kontrolę nad wyglądem drukowanego tekstu. Tutaj nie zaskoczy nas nic: wydrukowany dokument będzie w stu procentach zgodny z zawartością pliku PDF. Jednakże jest to metoda najbardziej pracochłonna, gdyż publikowany artykuł musimy opracować w dwóch formatach: HTML oraz PDF. Pojawi się tutaj — poza innymi problemami — zagadnienie synchronizacji wersji dokumentów.

Zauważmy, że niekiedy jest to metoda konieczna. Na przykład drukowanie zapisu nutowego bezpośrednio ze strony na podstawie plików graficznych da — bez względu na formatowanie ustalone arkuszami stylów — bardzo nieciekawe efekty. Powód jest bardzo prosty: nie da się wygenerować wydruków o dużej rozdzielczości z plików graficznych o niewielkich rozmiarach. W takim przypadku możemy na stronie WWW udostępnić dokument w formacie natywnym aplikacji. Na przykład nuty możemy opublikować w postaci pliku .mus (format ten jest stosowany w aplikacjach rodziny Finale). Wówczas jakość wydruku zależy już tylko od stosowanej aplikacji.

Dodajmy, że użytkownik może oczywiście skopiować fragment witryny stosując technikę kopiuj-wklej i wykorzystać do wydruku dowolne narzędzie, na przykład jeden z popularnych edytorów tekstu. Ten przypadek nie jest dla nas interesujący, z racji na to, że nie mamy żadnego wpływy na operacje wykonane po skopiowaniu tekstu ze strony WWW. Podobnie rzecz się ma w przypadku, gdy użytkownik zapisze na dysku kompletną witrynę wykonując Plik → Zapisz jako, a następnie zapisaną witrynę otworzy i wydrukuje dowolnym innym programem. Warto jedynie zaznaczyć, że jeśli chcemy ułatwić użytkownikowi samodzielne sformatowanie treści zawartych na witrynie, to możemy umożliwić pobranie odpowiednich danych w postaci plików tekstowych lub sformatowanych przy użyciu podstawowych znaczników języka HTML.

W zależności od potrzeb możemy wybrać tylko jedną z opisanych metod, lub połączyć je. Pełny arsenał metod składa się więc z:

2. 2. Przykładowe witryny

Praktyczną realizację opisanych rozwiązań przeanalizujemy na przykładzie dwóch witryn. Przedstawione strony WWW będą zawierały wszystkie opisane powyżej rozwiązania oraz kilka sztuczek.

Pierwsza z witryn, zatytułowana „Edytorstwo”, została przedstawiona na rysunku 1. Jej zadaniem jest publikacja artykułów o długości kilku stron A4. Strona została przygotowana w trzech wersjach:

Wydruki otrzymane z pierwszej wersji witryny (korzystając z opcji Plik → Drukuj), w zależności od stosowanej przeglądarki, mogą być zupełnie nieczytelne! Natomiast wydruki z drugiej i trzeciej wersji, bez względu na wykorzystaną metodę, będą co najmniej czytelne.

Rysunek 1. Przykładowa witryna pt. „Edytorstwo”

Drugi z przykładów, witryna pt. „Kolędy”, ilustruje sytuację, w której wydruk wysokiej jakości bez użycia formatu PDF nie jest możliwy. Jeśli na witrynie umieścimy nuty (to samo zastrzeżenie dotyczy schematów elektronicznych, wykresów, diagramów oraz wielu innych rodzajów ilustracji), to po wydrukowaniu strony WWW otrzymamy materiały niskiej jakości. O ile z tekstem zawartym na stronie WWW możemy sobie zawsze poradzić metodami typu kopiuj-wklej, to rozwiązanie takie nie sprawdzi się w odniesieniu do ilustracji umieszczonych w kodzie HTML w postaci plików graficznych. Jeśli pragniemy umożliwić użytkownikowi wydruk wysokiej jakości, to musimy dostarczyć albo natywny format danych (np. plik .mus zawierający zapis nutowy w formacie aplikacji NotePad) albo dokument PDF.

Dodatkowo, witryna „Kolędy” umożliwia pobranie kolęd w formacie tekstowym. Ułatwi to pracę osobom przygotowującym własny śpiewnik kolęd.

Rysunek 2. Przykładowa witryna pt. „Kolędy”

3. 3. Formatowanie drukowanego dokumentu

Pierwszym krokiem jest usunięcie z wydruków wszystkich zbędnych elementów. Są nimi między innymi nagłówki, stopki oraz menu witryny. Elementy te, potrzebne w oknie przeglądarki, na wydruku wyłącznie zajmują miejsce, marnują tusz lub toner. Co więcej, zazwyczaj menu umieszczone z lewej strony zajmuje tak wiele miejsca, że drukowana treść jest częściowo niewidoczna, gdyż wypada poza prawym marginesem kartki.

Drugim krokiem jest modyfikacja wyglądu wydruku. Tła, ikony oraz inne ozdobniki stają się na wydruku zbędne. Warto również — w przypadku artykułu, czy książki — zmienić czcionki z bezszeryfowych, stosowanych zazwyczaj w publikacjach elektronicznych, na szeryfowe, pojawiające się w większości publikacji drukowanych.

Kolejnym, etapem jest modyfikacja treści zawartych na wydruku. Zmiana zawartości drukowanego dokumentu polega między innymi na dodaniu szczegółowych informacji o pochodzeniu artykułu (z jakiego serwisu tekst pochodzi, z jakiego działu, kto jest autorem, itd.). Ponadto spotykane jest rozszerzenie drukowanego tekstu o dodatkowe strony, punkty czy rozdziały. Jeśli na przykład podzielimy artykuł na trzy strony, to operacja wydruku wykonana na dowolnej ze stron może powodować wydruk całego artykułu.

Kolejnym etapem wzbogacania wyglądu wydrukowanej witryny jest dostarczenie pliku PDF. Mimo intensywnych prac w dziedzinie przystosowania arkuszy stylów CSS do potrzeb druku, wydruki generowane przez przeglądarkę wyglądają bardzo nieatrakcyjnie i amatorsko. Wystarczy wspomnieć nagłówki, stopki, spisy treści czy łamanie strony w okolicach większych elementów (np. ilustracji, tabel czy listingów). Format PDF rozwiązuje ten problem. Jest to rozwiązanie stosowane wszędzie tam, gdzie jakość wydruku ma priorytetowe znaczenie.

Wreszcie ostatnimi udogodnieniami wydruku są pliki przeznaczone dla konkretnej aplikacji (np. w przypadku nut pliki o rozszerzeniu .mus) oraz pliki tekstowe (stosowane na przykład w największej wirtualnej bibliotece o nazwie Project Gutenberg dostępnej pod adresem http://www.promo.net/pg/).

Podsumowując, przygotowanie witryny na potrzeby wydruku polega na:

4. 4. Praktyczna realizacja wydruku

4.1 4.1 Style CSS: usuwanie elementów zbędnych

Pierwsze dwa etapy, eliminację menu strony oraz modyfikację wyglądu dokumentu wykonujemy w oparciu o arkusze stylów. Przykładowa strona, przedstawiona na rysunku 1, jest podzielona na cztery główne obszary: nagłówek, stopkę, menu oraz treść. W obszarze przeznaczonym na treść znajdują się dodatkowo sekcja div o identyfikatorze ikony, która jest przeznaczona na ikony oraz sekcja div o identyfikatorze strony przeznaczona na wskaźnik strony artykułu. Szkielet kodu HTML witryny jest przedstawiony na listingu 1.

<body>
    <div id="strona">
        <div id="logo"></div>
        <div id="menu"></div>
        <div id="tekst">
            <div id="ikony"></div>
            <div id="strony"></div>
        </div>
        <div id="stopka"></div>
    </div>
</body>

Listing 1. Kod HTML witryny z rysunku 1

Format dokumentu wyświetlanego przez przeglądarkę ustalamy definiując odpowiednio arkusze stylów. Fragment pliku style.css został przedstawiony na listingu 2. Zauważymy tam między innymi atrybuty ustalające szerokości marginesy oraz obramowanie wybranych elementów div. Style przeznaczone do formatowania witryny wyświetlanej w oknie przeglądarki dołączamy do dokumentu stosując następujący element link:

<link rel="stylesheet" type="text/css" href="style.css" />
#strona {
    margin : auto;
    width  : 780px;
}

#logo {
    height        : 100px;
    color         : rgb(0,0,0);
    border-bottom : 13px solid black;
    border-top    : 13px solid black;
}

#menu {
    padding-bottom : 10px;
    width          : 150px;

    float          : left;
    clear          : both;
}

Listing 2. Style formatujące wygląd dokumentu w oknie przeglądarki

Format drukowanego dokumentu ustalamy definiując style przeznaczone dla drukarki. Element link posiada w takim przypadku atrybut media o wartości print:

<link rel="stylesheet" href="print.css" type="text/css" media="print" />

Powyższy element dołącza do dokumentu style CSS zapisane w pliku print.css formatujące wydruk. Oczywiście do jednego dokumentu HTML możemy dołączyć oba rodzaje stylów.

W jaki sposób usunąć menu oraz nagłówek witryny z wydruku? Stosujemy do tego atrybut display o wartości none, tak jak to przedstawiono na listingu 3. Elementy div posiadające atrybut display:none nie są widoczne i, co więcej, nie zajmują żadnego obszaru. Ich pudełka nie są w ogóle uwzględniane przy wyznaczaniu obszarów przeznaczonych na poszczególne elementy strony.

#strona {
    width : 100%;
}

#logo {
    display : none;
}

#menu {
    display : none;
}

Listing 3. Style przeznaczone do wydruku

Style zapisane w pliku print.css mogą — oprócz atrybutów sterujących widocznością fragmentów strony — zawierać także standardowe właściwości CSS modyfikujące na przykład czcionki, wyrównanie tekstu marginesy czy obramowania.

Możemy również wykorzystać atrybut media o wartości screen. W takim przypadku w kodzie strony WWW umieszczamy elementy:

<link rel="stylesheet" type="text/css" href="style.css" media="screen" />
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="print.css" media="print" />

Pliki print.css oraz style.css są w takim przypadku zupełnie niezależne.

Witryna „Edytorstwo” stosuje style:

<link rel="stylesheet" type="text/css" href="style.css"/>
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="print.css" media="print" />

Ze względu na brak atrybutu media="screen" w pierwszym elemencie, style zawarte w pliku print.css muszą zawierać redefinicję wielu atrybutów zawartych w pliku style.css.

Natomiast style witryny „Kolędy”, zapisane w pliku print.css, z racji na użycie atrybutu media="screen", ulegają uproszczeniu.

4.2 4.2 Style CSS: dodawanie tekstów na wydruku

Stosując atrybut display:none możemy nie tylko wyłączyć widoczność menu strony na wydruku, ale także dodać informacje o pochodzeniu artykułu.

W kodzie HTML witryny „Kolędy” umieszczony został element:

<div id="copyright">
Dokument pochodzi z witryny: http://gajdaw.pl
</div>

Nie jest on widoczny na stronie, gdyż w stylach style.css zawarto wpis:

#copyright {
    display : none;
}

Zaś plik print.css zawiera serię atrybutów włączających widoczność i modyfikujących wygląd elementu o identyfikatorze copyright:

#copyright {
    display     : block;
    ...
}

Ten sposób dołączania dodatkowych informacji do wydruku, wprawdzie działający, ale należy uznać za błędny, gdyż powoduje on — zupełnie niepotrzebnie — wzrost rozmiaru kodu witryny. Pamiętajmy zatem, by stylów CSS używać do usuwania niepotrzebnych elementów z witryny. Jeśli natomiast chcemy do wydruku dołączyć jakiś tekst, to stosujemy dedykowane skrypty opisane w następnym punkcie.

4.3 4.3 Plik HTML lub PHP: modyfikowanie zawartości drukowanego dokumentu

Jeżeli na stronie umieścimy hiperłącze Drukuj, należy wówczas przygotować osobny skrypt obsługujący wydruk witryny. Skrypt ten będzie uruchamiany po kliknięciu hiperłącza Drukuj. Rozwiązanie takie umożliwia przygotowanie niezależnego dokumentu przeznaczonego do wydruku. Oczywiście skryptem odpowiedzialnym za wydruk witryny może być skrypt główny przy użyciu dodatkowych zmiennych URL. Witryna „Edytorstwo” stosuje do wydruku skrypt główny zapisany w pliku index.php. Operacja wydruku jest realizowana po dołączeniu do adresu zmiennej URL o nazwie id2 i wartości 1. Na przykład wydruk drugiego artykułu wykonamy korzystając z adresu:

index.php?id=2&id2=1

Metoda ta umożliwia oczywiście usunięcie z wydruku zbędnych fragmentów, na przykład menu czy nagłówka. Jednakże, z racji na to, że zadanie to w prosty i bardziej uniwersalny sposób osiągniemy stylami nie na tym polega zaleta tego rozwiązania. Tym razem dążymy nie do tego, by usunąć coś z wydruku, lecz by dodać.

Druga i trzecia wersja witryny „Edytorstwo” stosują powyższe rozwiązanie w nieco odmienny sposób. W wersji drugiej ikona drukarki uruchamia skrypt wydruku, którego zadaniem jest dołączenie do drukowanej strony tekstu „Artykuł pobrany z serwisu http://gajdaw.pl”. Dodatkowo, do strony dołączamy kod JavaScript przedstawiony na listingu 4, dzięki czemu przeglądarka po wejściu na stronę uruchomi automatycznie drukowanie witryny.

<script type="text/javascript">

</script>

Listing 4. Skrypt automatycznie wywołujący drukowanie dokumentu

Natomiast witryna „Edytorstwo” zawierająca stronicowanie (patrz rysunek 3) wykorzystuje skrypt pośredniczący w wydruku w jeszcze bardziej złożony sposób. Po aktywacji ikony Drukuj drukowany jest cały artykuł, bez względu na to, która strona jest aktualnie przez przeglądarkę. Zatem do dokumentu dodajemy tak jak poprzednio informacje o pochodzeniu artykułu, skrypt JavaScript wywołujący okno dialogowe Plik → Drukuj oraz kilka dodatkowych stron artykułu. (Informacja o pochodzeniu witryny jest dodatkowo zamaskowana stylami: nie pojawia się na ekranie, ale jest widoczna na wydruku. O tym — w następnym punkcie.)

Rysunek 3. Ikony drukowania, PDF oraz wskaźnik bieżącej strony artykułu

4.4 4.4 CSS oraz skrypt PHP: maskowanie informacji o pochodzeniu artykułu

Sztuczka polegająca na dodawaniu tekstu na wydruku wykonywana w oparciu o CSS omówiona w punkcie 4.2 może być użyta do „zamaskowania” informacji o pochodzeniu artykułu. Skrypt uruchamiany ikoną wydruku w trzeciej wersji witryny „Edytorstwo” przygotowuje specjalną wersję witryny do wydruku. Przygotowany dokument po wyświetleniu na ekranie nie zawiera informacji „Artykuł pobrany z ...”, natomiast na wydruku taki tekst pojawi się. Jest to wykonane w oparciu o arkusze stylów.

4.5 4.5 Dokument PDF

Najważniejszym i najbardziej uniwersalnym sposobem dostarczania wersji witryny do wydruku jest dołączenie osobnego pliku PDF. Jest to metoda prosta pod względem zagadnień dotyczących kodu HTML, CSS oraz PHP. Na stronie umieszczamy ikonę będącą hiperłączem do odpowiedniego dokumentu PDF:

<a href="art.pdf"><img src="ikona.png" alt="PDF" /></a>

Tutaj osoba odpowiedzialna za kod witryny ma niewiele pracy. Jednakże przygotowanie osobnego dokumentu PDF to zupełnie inna para kaloszy.

Rozwiązanie takie jest zawarte w drugiej i trzeciej wersji witryny „Edytorstwo”.

4.6 4.6 Formaty natywne i tekstowe

Niekiedy korzystne może być opublikowanie na stronie WWW danych w formatach konkretnych aplikacji. Na przykład nuty zawarte na witrynie „Kolędy” zostały udostępnione w formacie .mus, zaś teksty kolęd — w formacie .txt. W takiej sytuacji użytkownik może samodzielnie, według własnych potrzeb sformatować wydruki.

Tutaj format PDF ma również pewną przewagę. Szczególnie, jeśli chodzi o nuty, schematy, wykresy czy diagramy. Dokument PDF umożliwia osiągnięcie wydruku wysokiej jakości, natomiast nie umożliwia edycji, czy wprowadzania zmian. W ten sposób jesteśmy nieco zabezpieczeni przed kradzieżą czy plagiatorstwem danych.

Oczywiście takie zabezpieczenie w odniesieniu do tekstu kolęd jest nieskuteczne: tekst zawarty w dokumencie PDF możemy bez żadnych utrudnień wyodrębnić (chociażby korzystając z programu PDF Text Reader dostępnego na stronie http://www.ctdeveloping.com). Ponadto ten sam tekst jest zawarty na stronie WWW i podatny chociażby na kopiowanie techniką kopiuj-wklej.

Formaty .txt oraz .mus są stosowane na przykładowej witrynie „Kolędy”.

5. 5. Przygotowywanie plików PDF

5.1 5.1 Drukowanie do pliku PDF

Pierwsza metoda, najprostsza, polega na utworzeniu pliku PDF za pośrednictwem wirtualnej drukarki. Programy takie jak PDF Creator (http://sector7g.wurzel6.de/pdfcreator/) czy QPrinter (http://www.qprint.com.pl/qprinter) instalują w systemie Windows drukarkę, która powoduje zapis wydruku w formacie PDF. Jest to metoda o tyle uniwersalna, że umożliwia współpracę z dowolną aplikacją posiadającą opcję wydruku.

Dokument edytujemy na przykład ulubionym edytorem tekstów, po czym drukujemy do pliku PDF.

Niektóre aplikacje, na przykład Open Office, umożliwiają zapisywanie danych w formacie PDF bez stosowania żadnego dodatkowego oprogramowania. Sterowniki takie jak QPrinter czy PDF Creator są o tyle atrakcyjne, że umożliwiają generowanie PDF-ów z dowolnej aplikacji. Nuty kolęd dostępne w formacie PDF na witrynie „Kolędy” zostały wygenerowane jako wydruki z programu Finale NotePad 2006 dostępnego pod adresem http://www.finalemusic.com wykonane przy użyciu sterownika QPrinter.

5.2 6.2 Prince

Jeżeli do formatowania dokumentu PDF chcemy użyć stylów CSS, zaś treść opisać w postaci XML, to warto zainteresować się aplikacją Prince (http://www.princexml.com). Program ten konwertuje dokumenty XML w pliki PDF na podstawie formatu opisanego arkuszami stylów. Użyto go między innymi do przygotowania najnowszego wydania książki pt. „Cascading Style Sheets: Designing for the Web”. Więcej informacji na ten temat znajdziemy w artykule pt. „Printing a Book with CSS: Boom!” pod adresem http://www.alistapart.com/articles/boom.

5.3 6.3 LaTeX

Jeszcze inna metoda polega na konwersji dokumentu HTML w dokument systemu LaTeX. Z racji na to, że LaTeX stosuje — podobnie jak HTML — pliki tekstowe, w których zawarta jest treść wzbogacona o pewne instrukcje (w języku HTML nazywane znacznikami, zaś w LaTeX-u — komendami) ustalające strukturę tekstu, konwersja pomiędzy formatami HTML i LaTeX nie jest specjalnie skomplikowana. Szczegółowy przewodnik po LaTeX-u skierowany do osób znających HTML jest zawarty w artykule pt. „HTML kontra LaTeX”. Tabela 3 oprócz przewodnika po LaTeX-u zawiera także tutorial oraz trzy praktyczne przykłady użycia: artykuły „Elementy div i style CSS w praktyce”, „Formatowanie kodu PHP” i „HTML kontra LaTeX” przygotowane w formatach HTML, LaTeX oraz PDF.

Dokumenty PDF zawarte na witrynie Edytorstwo zostały wykonane w następujący sposób:

6. 7. Drukujemy przykładowe witryny

Przejdźmy do wydrukowania przykładowych witryn. W celu uniknięcia konieczności marnowania papieru stosujemy opcję Podgląd wydruku lub jeden z wirtualnych sterowników drukarek PDF.

Po wyświetleniu pierwszej wersji witryny „Edytorstwo” (tj. wersji nie przystosowanej do wydruku) w przeglądarce wybieramy opcję Plik → Drukuj. Otrzymany wydruk (zapisany w pliku wydruk-1.pdf) jest zupełnie nieczytelny. Dzieje się tak głównie z powodu tego, że na wydruku są umieszczone menu oraz nagłówek strony.

Podobny efekt otrzymamy po wydrukowaniu nieprzystosowanej do wydruku wersji witryny „Kolędy”: nuty — nie dość, że słabej jakości — są ucięte! Wydruk taki zapisano w pliku wydruk-2.pdf.

Trzeci wydruk (plik wydruk-3.pdf) pochodzi z drugiej wersji witryny „Edytorstwo” i jest wykonany — podobnie jak poprzednio — za pomocą przeglądarki (tj. opcji Plik → Drukuj). Jest to znacznie lepszy dokument. Przede wszystkim jest on czytelny. W rozwiązaniu tym zastosowano arkusze stylów wyłączające widoczność zbędnych elementów. Podobnie, wydruk-4.pdf wykonany z drugiej wersji witryny „Kolędy” za pomocą opcji wydruku przeglądarki, jest przynajmniej czytelny: nuty nie są urwane. Zwróćmy uwagę na informację „Dokument pochodzi z witryny...” widoczną na wydruku. Napis ten nie pojawia się w oknie przeglądarki, gdyż jest „zamaskowany” stylami display:none (jak to opisano w punkcie 4.4).

Z powyższych przykładów wynika bardzo ważny wniosek: usunięcie z witryny zbędnych elementów i dostarczenie stylów CSS przeznaczonych do wydruku jest niezbędne, jeśli wydruki wykonywane przez przeglądarkę mają być czytelne.

Wydruki wykonywane za pośrednictwem ikony Drukuj umieszczonej na witrynie „Edytorstwo” będą wzbogacone o informacje na temat pochodzenia witryny. Zauważmy, że w przypadku witryny ze stronicowaniem użytkownik ma możliwość wydrukowania pojedynczego punktu zawartego w treści artykułu lub całego artykułu na raz. Po wybraniu opcji Plik → Drukuj wydrukowi podlega wyłącznie bieżąco wyświetlana treść (plik wydruk-5.pdf). Natomiast wykorzystując ikonę Drukuj otrzymamy wydruk kompletnego artykułu (plik wydruk-6.pdf).

Przykładowe wydruki zawarte w tabeli 2 zostały wygenerowane przy użyciu przeglądarki Internet Explorer, opcji Plik → Drukuj oraz oprogramowania QPrinter.

7. 8. Właściwości drukowania

Korzystając z opcji wydruku przeglądarki możemy zmodyfikować wygląd nagłówków. W FireFox-ie stosujemy listy rozwijane zawarte w oknie dialogowym właściwości wydruku przedstawionym na rysunku 4.

Rysunek 4. Nagłówek i stopka wydruków wykonywanych FireFox-em

Natomiast w Internet Exploratorze wykorzystujemy napisy przypominające encje HTML. Na przykład:

&w&b&D,  &t

generuje nagłówek postaci:

Edytorstwo           13 grudnia 2005,  10:45:07

Jak widać &w zostaje zamienione na tytuł witryny, &D na datę zapisaną słownie, &t na godzinę, zaś &b dosuwa datę i godzinę do prawego marginesu.

Pełna lista dostępnych napisów formatujących jest zawarta w tabeli 4.

8. 9. Podsumowanie

Publikacje elektroniczne przewyższają pod wieloma względami papierowe wydruki. Wystarczy wymienić wyszukiwanie fragmentów, interaktywne spisy treści, odnośniki w tekście czy możliwość kopiowania fragmentu. Jednakże ilekroć trafiam w Internecie na interesujący artykuł, który zamierzam dokładniej przestudiować, posługuję się papierowymi wydrukami. Jeżeli pragniemy ułatwić odbiorcom drukowanie naszych publikacji warto zastosować rozwiązania zaproponowane w artykule.

lp. lp. Napis Znaczenie
1. 1. &b Dosunięcie do prawej
2. 2. &d Data w formacie cyfrowym
3. 3. &D Data zapisana słownie
4. 4. &p Numer strony
5. 5. &P Liczba stron
6. 6. &t Godzina
7. 7. &u Adres URL dokumentu
8. 8. &w Tytuł strony

Tabela 1. Napisy formatujące nagłówek i stopkę wydruków w przeglądarce IE


Reklama

Szkolenia z Zend Framework 2.0